Gdzie w Polsce bada się i rozwija sztuczną inteligencję: polskie modele językowe, fabryki AI i superkomputery, instytuty badawcze, programy państwa i PFR oraz studia z AI w nazwie.
Sztuczna inteligencja (AI) to w nauce trzy rzeczy naraz. Jest przedmiotem badań – nowe metody uczenia maszynowego, modele językowe, widzenie komputerowe. Jest narzędziem – pomaga analizować dane w medycynie, astronomii czy naukach o klimacie. I jest infrastrukturą – do trenowania dużych modeli potrzeba superkomputerów i zbiorów danych, których pojedynczy zespół zwykle nie ma.
W polskiej klasyfikacji nauki nie ma osobnej dyscypliny „sztuczna inteligencja”. Badania nad AI prowadzi się przede wszystkim w dyscyplinach informatyka (dziedzina nauk ścisłych i przyrodniczych) oraz informatyka techniczna i telekomunikacja (dziedzina nauk inżynieryjno-technicznych). W ewaluacji 2022–2025 oceniono je odpowiednio w 11 i 48 jednostkach; kategorię A+ otrzymało w nich łącznie 4 jednostek.
Najprościej opisać go w pięciu warstwach. Pierwsza to ludzie: według rejestru POL-on uczelnie prowadzą 67 programów studiów z AI, uczeniem maszynowym albo data science w nazwie kierunku, na 31 uczelniach. Druga – modele i dane: polskojęzyczne modele językowe PLLuM i Bielik. Trzecia – moc obliczeniowa: superkomputery PLGrid i dwie fabryki AI, w Poznaniu i w Krakowie. Czwarta – instytuty badawcze, takie jak Instytut Badawczy IDEAS. Piąta – polityka i pieniądze: dokumenty rządowe, AI HUB Poland i programy Polskiego Funduszu Rozwoju.
Te warstwy są ze sobą powiązane. Te same uczelnie i instytuty, które kształcą specjalistów, budują modele językowe na superkomputerach ośrodków akademickich, a z gotowych modeli korzysta administracja publiczna – PLLuM działa jako asystent w aplikacji mObywatel.
Poniżej opisujemy najważniejsze przedsięwzięcia, z datami, kwotami i partnerami podanymi według źródeł. Przy uczelniach i instytutach są odnośniki do ich kart w katalogu – z kierunkami studiów, kategoriami naukowymi i uprawnieniami do nadawania stopni. Na końcu znajdziesz listę studiów z AI w nazwie i jednostki z najwyższymi kategoriami w informatyce.
Państwo opisuje swoje cele wobec AI w dokumentach strategicznych i buduje wspólne zaplecze dla administracji i nauki.
Obowiązujący dokument rządowy przyjęty uchwałą Rady Ministrów. Ma sześć filarów, w tym „AI i nauka” oraz „AI i edukacja”.
Nowy dokument przygotowany przez Ministerstwo Cyfryzacji. Zapowiada m.in. skoordynowany ekosystem oparty na PLGrid i fabrykach AI, mapy wdrożeń w kluczowych sektorach i pogłębienie współpracy nauki z biznesem.
Źródło: Ministerstwo Cyfryzacji · Prawo.pl
Rządowy portal o sztucznej inteligencji i projekt centralnego ośrodka wspierającego rozwój i wdrożenia AI w państwie. Projekt „AI HUB dla administracji publicznej” łączy ministerstwa, instytuty badawcze i uczelnie i kontynuuje prace nad polskimi modelami językowymi z projektu HIVE AI.
Źródło: AI HUB Poland · Centrum Projektów Polska Cyfrowa · CRN
Duży model językowy to program, który nauczył się języka na ogromnym zbiorze tekstów i potrafi odpowiadać, streszczać czy pisać. Polskie modele powstają z myślą o polszczyźnie i polskich zastosowaniach.
Rodzina polskojęzycznych modeli rozwijana na zlecenie Ministerstwa Cyfryzacji – najpierw przez konsorcjum PLLuM, od 2025 r. przez konsorcjum HIVE AI. Dane treningowe wykorzystano zgodnie z prawem autorskim, część licencjonując bezpośrednio od właścicieli. Pod koniec 2025 r. PLLuM trafił do aplikacji mObywatel jako asystent pomagający znaleźć przepisy i załatwić sprawy urzędowe.
Źródło: ACK Cyfronet AGH · NASK
Rodzina polskich modeli językowych tworzona przez Fundację SpeakLeash we współpracy z ACK Cyfronet AGH. Modele są otwarte – można ich używać prywatnie i komercyjnie; naukowcy z polskich uczelni mają do nich dostęp przez portal PLGrid.
Źródło: ACK Cyfronet AGH
Trenowanie modeli wymaga tysięcy procesorów graficznych (GPU). Fabryki AI to centra obliczeniowe współfinansowane przez Unię Europejską (EuroHPC), udostępniane nauce, firmom i administracji.
Jedna z dwóch polskich fabryk AI, prowadzona przez Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe razem z Politechniką Poznańską, UAM i UMK w Toruniu. Startupy i małe firmy mają bezpłatny dostęp do mocy obliczeniowej.
Źródło: PCSS
Druga polska fabryka AI, kierowana przez ACK Cyfronet AGH, w konsorcjum 11 partnerów – m.in. Uniwersytetu Warszawskiego (ICM), Politechniki Gdańskiej (TASK) i Politechniki Wrocławskiej (WCSS). Ma wspierać m.in. administrację i sektor kosmiczny, np. analizę danych satelitarnych.
Źródło: Kraków dla biznesu
Krajowa infrastruktura obliczeniowa dla nauki. Na superkomputerze Helios w ACK Cyfronet AGH trenowano m.in. modele Bielik i PLLuM.
Źródło: ACK Cyfronet AGH
Obok uczelni AI rozwijają instytuty badawcze, które łączą badania z zastosowaniami w gospodarce i państwie.
Instytut powołany rozporządzeniem Rady Ministrów do zaawansowanych badań nad AI i ich zastosowań w gospodarce i administracji, ze szczególnym uwzględnieniem obronności, zdrowia i administracji publicznej. Ma współpracować m.in. z siecią ELLIS i wspierać doktorantów oraz młodych badaczy. Kieruje nim prof. Piotr Sankowski.
Źródło: Ministerstwo Cyfryzacji
Państwowe instytuty badawcze, które współtworzą PLLuM w konsorcjum HIVE AI i uczestniczą w konsorcjum fabryki Gaia. NASK PIB jest też partnerem projektu AI HUB dla administracji publicznej.
Źródło: ACK Cyfronet AGH · NASK · Kraków dla biznesu · Centrum Projektów Polska Cyfrowa
PFR łączy AI z gospodarką: pomaga firmom wdrażać rozwiązania i inwestuje w spółki technologiczne, także te, które wyrastają z badań.
Inicjatywa PFR wspierająca wdrażanie sztucznej inteligencji w polskich firmach; PFR promuje też wdrożenia polskiego modelu PLLuM.
Program typu fundusz funduszy prowadzony przez PFR Ventures z partnerstwem Ministerstwa Obrony Narodowej. Pieniądze trafią do 3–5 funduszy VC, które wybiorą ok. 50–80 spółek z obszarów AI, robotyki, cyberbezpieczeństwa, technologii kosmicznych i kwantowych, w tym rozwiązań podwójnego zastosowania.
Źródło: ReBiznes
Kierunki, których nazwa zawiera sztuczną inteligencję, AI, uczenie maszynowe albo data science – według rejestru POL-on: 47 nazw, 67 programów na 31 uczelniach. Treści o AI bywają też częścią kierunków o innych nazwach, np. informatyki.
Jednostki z kategorią A+ albo A w ewaluacji 2022–2025 w dyscyplinach, w których prowadzi się większość badań nad AI.
Kategorie z ewaluacji 2022–2025: wykaz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 22 lipca 2026 r. Kategorie przyznają decyzje ministra; po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy mogą się zmienić. Kategorie z ewaluacji 2017–2021 – z otwartych danych RAD-on. Jak powstają kategorie
Sprawdzono: 2026-11-06